Bregtje Visser: ‘Wij zijn op arbeidsvlak revolutionair’

Bregtje Visser

Tekst: Meike van der Lippe

Gendertalent, een landelijk opererend HR-, reïntegratie en loopbaancoachingsbureau voor transpersonen, bestaat krap twee jaar en zet alweer een volgende grote stap: de lancering van zusterbedrijf, uitzendbureau Genderflex. Directeur Bregtje Visser legt deze uitbreiding uit en kondigt ook de verdere plannen aan: een eigen zorgtak, Gendersupport. Met deze ontwikkeling tot een drieledig aanbod, krijgt de overkoepelende stichting een nieuwe naam: Genderwende.

Na een stormachtige carrière in het bedrijfsleven en na haar eigen transitie, beet rasondernemer Bregtje Visser zich vast in de problematiek van de werkloosheid en het lage inkomen van transgender personen. Zij richtte in 2016 Gendertalent op: een samenwerking tussen TNN, COC en het roze netwerk van FNV. Bregtje: ‘Door deze stichting samen op te richten, werden al onze activiteiten rond het thema ‘transgender en werk’ gecentreerd.’

Sinds januari 2017 groeit het aantal cliënten met zo’n tien personen per maand. Het betreft een diverse groep: iets meer transvrouwen dan transmannen, veel verschillende culturele achtergronden. Een opvallende trend is dat het opleidingsniveau daalt. Bregtje: ’Dat zegt iets over de emancipatie. Doordat er meer ruchtbaarheid is over transgender onderwerpen, komen er meer mensen uit de kast. Naast de hoger opgeleiden, meldt zich nu ook de grotere groep lager geschoolden.’

Op dit moment bestaat de staf van de stichting uit acht personen, maar met de huidige groei en straks de uitbreiding naar GGZ-instelling, zal het aantal teamleden snel moeten toenemen.

Voor wie zich wil oriënteren en voorbereiden op het vinden van nieuw, passend werk biedt Gendertalent groepstrainingen zoals ‘Arbeidsmarktvoorlichting’, ‘Solliciteren met je Talent’, ‘Ondernemerschap’ en ‘Presenteer je Talent’. Individuele coaching is daarnaast een veelgebruikte dienst. Deze persoonlijke begeleiding is mogelijk op de expertises re-integratie, loopbaanbegeleiding, transitiecoaching en jobcoaching.

Hoe komen mensen bij jullie terecht?

Bregtje: ’Zowel via het UWV als rechtstreeks. De mensen die via de uitkeringsinstantie bij ons een coachingstraject volgen, zijn vaak uit het arbeidsproces gevallen vanwege meerdere problemen die tegelijkertijd spelen. De mensen die zelf hulp bij ons weten te vinden, willen vaak even sparren, zoeken een oplossing voor een specifiek probleem.

Bij de helft van de cliënten is sprake van meerdere uitdagingen op verschillende vlakken in het leven. Veel van de aanmeldingen komen op het moment dat men zich in het transitietraject bevindt.’

Ondersteunen jullie ook de werkgevers?

Voor professionals in verschillende domeinen zoals gemeenten, sociale dienstverlening, management en human resource, bieden wij voorlichting en trainingen genderdiversiteit: hoe kun je het beste met genderdiverse klanten, collega’s of personeel omgaan? Ook bemiddelen we tussen werkgevers en werknemers, waarbij wij de cliënt (de werknemer) de regie zoveel mogelijk in eigen handen geven 1. In de toeleiding naar werk staan wij nu meer aan de zijlijn: de transpersoon schat zelf in of het bedrijf een juiste keuze is; beoordeelt zelf of die zich echt veilig voelt in dat sollicitatiegesprek, in die organisatie.

In plaats van op de persoon te zoeken naar een geschikte werkplek, zoals we in het begin deden, laten we organisaties nu continue hun aanbod doen. We creëren een vacaturepool. In oktober lanceren we ons uitzendbureau Genderflex. Daarmee kunnen transpersonen voor alles wat met werk te maken heeft, bij ons terecht.’

Hanteren jullie een bepaalde coachingsmethode?

Het grootste gedeelte van wat wij doen is gespreksvoering rondom de vragen: ‘Wie ben ik? Wat wil ik? Wat kan ik? Wat doe ik?’ Leidend in het hele coachingstraject, is het idee: jij bent zelf de regisseur. Het is oplossingsgerichte psychologie, werkgerelateerd. Daarbij kan de oplossing ook een proces zijn, in plaats van een concreet resultaat.

Echt naar jezelf kijken2 en tot de kern komen. Dat is nogal wat. Doe je dit ook nog eens tijdens je transitie, dan kun je daar wel wat begeleiding bij gebruiken. Transidentiteit is het centrale punt in de gespreksvoering. Je verandering gaat gepaard met allerlei emoties, waarbij het nodige kan loskomen. Tegelijkertijd triggert de nieuwe hormoonhuishouding soms oud zeer. Dan adviseren we cliënten om een verwijzing te krijgen naar een psycholoog met wie ze dit verleden kunnen verwerken. Wij zien in die gevallen dat goede resultaten bereikt worden door middel van EMDR3, cognitieve gedragstherapie of schematherapie. Doordat we onze activiteiten nu breder neerzetten, kunnen we cliënten direct helpen. Maar waarin wij ons onderscheiden van reguliere uitzendbureaus, is dat transpersonen door transpersonen begeleid worden. Onze ervaring is dat we bij cisgender coaches – daarmee niets afdoend aan hun professionaliteit – meer tijd voor ervaringsopbouw nodig hebben. En daarbij kan het intuïtief aanvoelen van wat er speelt bij de ander, juist het verschil maken. Vergelijk het met een vrouw die voor ‘vrouwenzaken’ liever naar een vrouwelijke arts gaat en een man voor ‘mannenzaken’ liever naar een mannelijke arts. Als je dat kunt faciliteren, dan vergroot je de effectiviteit. Het is wel een uitdaging om de hele organisatie op transpersonen te laten draaien, maar het is het dubbel en dwars waard.’

Vanwaar jullie keuze om ook GGZ-instelling te worden?

Onze cliënten jongleren vaak met meerdere problemen van verschillende aard. Zo hebben we er regelmatig mee te maken dat iemand die bij ons een traject volgt, plotseling dakloos raakt. Voordat je het weet zijn we enorm veel aan het communiceren tussen allerlei instanties. Met onze zorgtak Gendersupport kunnen we alles zelf organiseren. Voor de gemeente en de zorgverzekeraar is dat goedkoper en voor de persoon over wie het gaat, wordt het een minder grote last om het leven op orde te houden.

We willen bereiken dat de toeleiding naar werk, en de zorg die daarbij nodig is, zo specifiek mogelijk zijn en zo kort mogelijk duren. Ons doel is dat mensen veel eerder gaan participeren in de samenleving en hun participatie op een veel hoger niveau weten te houden. We geloven dat een aanpak op maat, waarin de autonomie van de cliënt leidend is, effectiever werkt. Dat betekent dat er voor de ene persoon tijdens het transitietraject andere dingen te doen zijn, dan voor de andere. De coach of hulpverlener begeleidt de cliënt bij de zelfgekozen weg.

De genderpoli’s in Amsterdam en Groningen hechten veel belang aan de stabiliteit van de transpersoon voordat er operaties worden uitgevoerd. Door onze aanpak dragen we bij aan deze stabiliteit en daarmee aan de kortere wachtlijsten voor ingrepen.’

Het klinkt revolutionair

Wij zijn het eerste instituut in Europa dat werk en zorg zal combineren, en waarbij de zelfregie van de cliënt voorop staat. In 2019 gaan we in Vlaanderen transpersonen helpen. Ik wil onze aanpak ook graag in de rest van de wereld verspreiden.

We brengen deze revolutie door te communiceren vanuit een neutrale houding en primair door concrete acties. Eigenlijk een oer-Nederlandse internationale aanpak: we sturen eerst de handelaar, dan de dominee. Door letterlijk te handelen, in plaats van te praten over mensenrechten, krijgen we dingen voor elkaar en veranderen we de levens van transpersonen. Soms is het lastig om te zwijgen, maar uiteindelijk is dat wel het beste voor onze cliënten. Door deze opstelling kunnen we de idealen4 waarmee we als vrijwilligersclub zijn begonnen, elke dag waarmaken. Het is revolutionair ja. Onze nieuwe naam Genderwende ademt dat ook uit.’

 

 

  1. Bregtje: ‘Een veelvoorkomende bemiddelingskwestie is discriminatie op de werkvloer: pestgedrag van collega’s. Behalve als coach van de transpersoon, kunnen we ook optreden als mediator tussen de werkgever en werknemer. Over de situatie zegt de mensenrechtenactivist in ons waarschijnlijk: ‘Dit is niet oké’, maar het doel van onze organisatie is transpersonen verder helpen. Het is onze taak om een goede oplossing te vinden. In plaats van de werkgever te veroordelen, vragen we: ‘Wat heeft u nodig om iets te doen aan genderdiversiteit in uw bedrijf?’ Of we helpen met een mediation-of outplacement-traject. Soms is dat de meest realistische oplossing.’
  2. Bregtje: ‘Mensen beseffen na hun transitie vaak niet meer wat ze eigenlijk allemaal in huis hebben. Het gevoel van ‘alles is totaal anders, ik begin mijn leven opnieuw’ – alsof je hele geschiedenis gewist is – overheerst vaak. Een fenomeen dat hiermee samenhangt, en dat lijkt op dat van mensen die zich na hun transitie enorm overtrokken gaan kleden, is dat iemand die eerst bouwvakker was nu verpleegster wil worden. Als je dat echt wilt, dan moet je dat natuurlijk doen, maar het komt regelmatig voor dat het een overtuiging is die berust op aannames over het werk. Als het je (nieuwe) ambitie is om mensen te helpen, kun je switchen naar een baan in de zorg, maar wellicht kun je in de sector waarin je voorheen werkte, blijven in een andere functie. Je kunt in plaats van IT-er, ook coach of leidinggevende in de IT worden. Echt naar jezelf kijken, dat vraagt vaak een ‘stilteperiode’. Waar word jij als mens door geraakt, wat heeft je gevormd? Hoe kom je aan die waarden?’
  3. emdr = Eye Movement Desensitization and Reprocessing: therapievorm voor verwerking van trauma.
  4. Bregtje: ’Net zoals er voor cismannen en -vrouwen netwerken bestaan, instituten, clubs en verenigingen, moeten die er ook zijn voor transpersonen. Er is een plek voor ons in de samenleving, ik vind dat we die moeten innemen. Ik denk dat non-binaire mensen en intersekse personen evenveel recht hebben op die plek als transgender personen. We hebben dezelfde gedeelde uitdagingen als het gaat om toegankelijkheid van onderwijs, werk, zorg en goede juridische regels. Laten we met elkaar die plek innemen.’